Làm thế nào để dạy con về tầm quan trọng của tiền? “Giáo dục về tiền bạc” ở Nhật Bản
Làm thế nào để dạy con về tầm quan trọng của tiền?
“Giáo dục về tiền bạc” ở Nhật Bản
Dù cha mẹ có nhắc bao nhiêu lần rằng “tiền rất quan trọng”, trẻ nhỏ vẫn khó hình dung vì sao. Nhưng khi tự cầm tiền đi mua một món đồ, tự tính xem còn lại bao nhiêu hay để dành tiền mua quà sinh nhật cho một người bạn, trẻ bắt đầu hiểu đồng tiền có ý nghĩa thế nào trong cuộc sống.
Để con cái không gặp khó khăn trong tương lai, Quý vị đang dạy con về tiền bạc như thế nào?
Bỏ qua các quan điểm đúng sai, tốt hay chưa tốt, trong nội dung lần này tôi muốn chia sẻ đến Quý vị về cách dạy con về tiền vốn rất quen thuộc ở Nhật Bản thời Showa (Chiêu Hòa), trong đó có những điều mà bản thân tôi từng trải qua.
Bắt đầu từ những phép tính đơn giản
Trong chi tiêu hằng ngày ở Nhật Bản, giá cả thường được tính bằng số Yên nguyên, hơn nữa đồng Yên Nhật không có đơn vị quá lớn. Trẻ có thể cộng trừ trực tiếp mà không phải tính thêm phần lẻ như khi dùng đô la hay các loại tiền khác. Vì vậy, ngay từ những năm đầu tiểu học, các bài toán về tiền đã xuất hiện trong sách giáo khoa.
Lấy ví dụ như đề bài:
Bạn Taro cầm 1.000 Yên đi mua đồ dùng học tập.
Một cục tẩy giá 100 Yên.
Một cây bút chì giá 50 Yên.
Nếu mua 1 cục tẩy và 5 cây bút chì, Taro còn lại bao nhiêu tiền?
Cách ghi giá và tính tiền ở mỗi nước sẽ có sự khác biệt. Dù vậy, ở Nhật Bản, cách tính đơn giản ấy giúp trẻ dễ liên hệ phép cộng, phép trừ trên lớp với những lần mua sắm ngoài đời thực.
Tập cho trẻ chi tiêu có kế hoạch
Thay vì mua cho con mỗi khi con muốn thứ gì đó, nhiều gia đình cho trẻ một khoản tiền tiêu vặt cố định hằng tháng để các em tự cân đối.
Chẳng hạn, tiền mua quà sinh nhật cho bạn. Khoản này cũng phải tự cân đối trong số tiền tiêu vặt cố định. Nếu trong cùng một tháng có sinh nhật của nhiều người bạn, trẻ sẽ trẻ phải tính trước xem nên để dành bao nhiêu và bắt đầu điều chỉnh chi tiêu từ tháng trước đó.
Tôi bắt đầu nhận tiền tiêu vặt từ năm lớp Một. Cha mẹ tôi cho tôi mỗi tháng 1.000 để tôi tự tiêu xài. Nếu dư tôi có thể để dành, nếu thiếu sẽ không được cho thêm.
Trước đó, mỗi lần đi mua bánh kẹo cùng bạn bè, tôi thường được cho 100 yên.
Lần đầu được cầm hẳn một tờ tiền giấy thay cho mấy đồng xu quen thuộc, tôi vui lắm. Mãi đến khi lớn hơn, tôi mới nhận ra rằng nếu ngày nào cũng được cho 100 yên như trước thì cộng lại, số tiền còn nhiều hơn cả khoản tiêu vặt hằng tháng.
Hiểu rằng tiền là thành quả của sức lao động
Một chi tiết trong cách dạy ấy là khoản tiền tiêu vặt không thể quá nhiều mà được tính sao cho hơi thiếu một chút so với những gì trẻ muốn mua. Khi tiền không đủ, trẻ bắt đầu nghĩ xem mình có thể làm gì để kiếm thêm.
Lúc tôi còn nhỏ, chỉ cần mẹ nói “Con đi mua đồ giúp mẹ nhé, tiền còn dư lại mẹ trả công cho con”, tôi sẽ vui vẻ đi ngay.
Ngoài ra còn có rất nhiều cách khác để dạy trẻ về lao động như rửa chén, đấm lưng cho cha, nhổ tóc bạc cho bà… và đổi lại là một khoản tiền công nhỏ. Qua những việc vừa sức ấy, trẻ dần hiểu rằng để kiếm được tiền, mình cần bỏ công sức.
Học cách nỗ lực và tạo ra kết quả
Học tập cũng là một việc trẻ cần cố gắng. Theo cách dạy này, khi kết quả học tập tiến bộ rõ rệt, trẻ có thể được tăng tiền tiêu vặt. Và ngược lại nếu không cố gắng thì sẽ không được tăng. Qua đó, các em học được rằng muốn có thứ mình thích, bản thân cần nỗ lực.
Bên cạnh những phần thưởng khích lệ như tăng tiền tiêu vặt, thì việc cha mẹ đồng hành cùng con cái cũng không kém phần quan trọng.
Đừng vội vàng tức giận khi con bị điểm thấp. Thay vào đó cha mẹ có thể cùng con xem lại những chỗ chưa hiểu. Ghi nhận những cố gắng con đã bỏ ra cũng giúp con giữ được động lực để học tiếp.
Nỗ lực là điều quan trọng. Nhưng xã hội thực tế thì khắc nghiệt hơn rất nhiều.
Con trẻ rồi sẽ trưởng thành, rời khỏi sự bảo bọc của cha mẹ và bước vào xã hội làm việc. Và đó là lúc chỉ cần nỗ lực thôi là chưa đủ.
Ngoài xã hội, người ta còn đòi hỏi phải biến nỗ lực đó thành kết quả như thế nào.
Nói cách khác, khi đi làm, người ta thường được đánh giá qua kết quả công việc. Có những lúc ta đã bỏ ra nhiều công sức, nhưng nếu công việc chưa đạt kết quả mong đợi, nỗ lực ấy cũng khó được ghi nhận hay mang lại thu nhập.
Chính vì thế trẻ cần được làm quen dần với điều này theo độ tuổi.
Khi con còn nhỏ, cha mẹ có thể chú trọng vào sự cố gắng. Khi con lớn hơn, cha mẹ có thể giúp con nhìn lại xem những cố gắng ấy đã đem lại kết quả gì. Giữ được sự cân bằng giữa hai điều này tuy khó nhưng lại vô cùng cần thiết.
Tiêu tiền thiếu kế hoạch thì dễ hụt trước khi đến kỳ nhận tiền tiếp theo. Kiếm tiền cũng chẳng dễ dàng. Và khi dành dụm đủ để mua một món đồ bằng số tiền tự tay kiếm được, trẻ còn có thể cảm nhận niềm vui đến từ chính công sức của mình. Hãy tập cho trẻ biết tận hưởng niềm vui đó.
Đó là cách tôi từng được học về giá trị của đồng tiền ở Nhật Bản, qua những việc nhỏ trong đời sống hằng ngày. Còn Quý vị, Quý vị đã học được tầm quan trọng của đồng tiền theo cách nào?
Tác giả: Abe Kengo
Biên dịch: Maeri Phương Kỳ




