Người đàn ông đi nhận trách nhiệm cho cuộc chiến mà mình không gây ra

Thứ Hai 22/06/2026 | 22:11 Chiều

Người đàn ông đi nhận trách nhiệm cho cuộc chiến mà mình không gây ra

Nằm tách biệt giữa các đại dương và không có biên giới trên bộ, Úc là quốc gia tránh được những cuộc chiến tranh quy mô lớn trên lãnh thổ của mình nhờ vào vị trí địa lý thuận lợi này. Tuy nhiên nước này vẫn chịu các cuộc tấn công của Nhật Bản trong Thế chiến II, đặc biệt là tại Darwin.

Trong Thế chiến II, Nhật Bản đã thực hiện tới 97 cuộc không kích nhằm vào Úc.

Trận không kích gây ra thiệt hại nặng nề và khiến người dân địa phương mang nặng sự oán hận đối với Nhật Bản.

Đây là lần đầu tiên trong lịch sử hiện đại họ cảm nhận được chiến tranh ngay trên đất nước mình.

Tuy nhiên, chỉ vài thập niên sau chiến tranh, hai nước lại nhanh chóng cải thiện quan hệ. Đến năm 1980, Nhật Bản và Úc ký kết Hiệp định Working Holiday, cho phép thanh niên Nhật sang Úc vừa làm việc vừa du lịch. Đây cũng là hiệp định Working Holiday đầu tiên mà Nhật Bản ký kết sau chiến tranh.

Vì sao Úc lại chấp nhận bắt tay với một đất nước từng là kẻ thù?

Đằng sau câu chuyện ấy là sự xuất hiện của một người đàn ông đã đứng ra gánh lấy trách nhiệm cho những gì chiến tranh để lại.

Trong số 97 cuộc không kích của Hải quân Nhật, thành phố chịu thiệt hại nặng nề nhất là Darwin ở miền bắc nước Úc.

Riêng nơi đây đã phải hứng chịu 64 đợt ném bom. Mục tiêu chủ yếu là các tàu chiến neo đậu trong cảng, nhiều chiếc đã bị đánh chìm.

Khác với những cuộc oanh tạc vào khu dân cư mà Mỹ từng thực hiện tại Nhật Bản, các cuộc không kích ở Darwin chủ yếu nhắm vào mục tiêu quân sự. Dù vậy, hơn 240 người đã thiệt mạng.

Nhưng vấn đề lớn hơn lại nằm dưới mặt biển.

Sau chiến tranh, những con tàu bị đánh chìm vẫn nằm chắn trong cảng Darwin, gây khó khăn cho hoạt động hàng hải.

Tuy nhiên, nước Úc ngay sau chiến tranh lại không có đủ tiềm lực kinh tế lẫn năng lực công nghệ để tự mình trục vớt số xác tàu này.

Chính phủ Úc đã tìm kiếm một đơn vị có đủ năng lực để thực hiện công tác trục vớt.

Cuối cùng, sau nhiều năm, công ty trục vớt Nhật Bản Fujita Salvage Company đã nhận nhiệm vụ này.

Năm 1959, ông Fujita Ryugo dẫn theo hơn 100 nhân viên đến Darwin. Đây từng là nơi hứng chịu bom đạn Nhật Bản và nhiều người dân vẫn còn mang ký ức đau thương về chiến tranh, nên việc người dân địa phương có cái nhìn ác cảm với người Nhật là điều khó tránh khỏi. Dù biết vậy họ vẫn quyết định nhận công việc.

Bởi đối với ông Fujita, đây không đơn thuần là một dự án trục vớt, mà còn là một cơ hội để góp phần hàn gắn những vết thương mà chiến tranh đã để lại giữa hai dân tộc.

Trước ánh mắt lạnh lùng của người dân địa phương, các nhân viên của Fujita Salvage vẫn kiên trì làm việc một cách tận tâm. Họ không chỉ trục vớt tàu đắm mà còn cẩn thận thu hồi các hài cốt còn sót lại bên trong.

Dần dần, người dân Úc bắt đầu kéo đến xem công việc của họ.

Nhiều người còn mang theo bánh sandwich như thể đang đi dã ngoại để quan sát quá trình trục vớt.

Nhưng rồi điều khiến họ cảm động là khi nhìn thấy cách mà những người Nhật đối xử với các con tàu chìm. Những công nhân Nhật Bản hoàn toàn không hề không xem đó là đống sắt vụn vô giá trị mà luôn xử lý một cách cẩn trọng và đầy tôn trọng.

Chính thái độ ấy đã khiến hình ảnh của Nhật Bản trong mắt người dân địa phương thay đổi từng chút một.

Sau hai năm rưỡi, công việc hoàn tất.

Toàn bộ xác tàu được trục vớt không bị bỏ lại ở Úc mà được đưa về Nhật Bản.

Đối với nước Úc, đó là những vật cản không còn giá trị sử dụng. Nhưng đối với một Nhật Bản đang thiếu hụt tài nguyên sau chiến tranh, chúng lại trở thành nguồn sắt thép quý giá để tái sử dụng.

Nếu đem số sắt thép trục vớt được bán đi công ty sẽ có thêm nguồn thu. Nhưng thay vì đem bán để mang tiền về, họ đã dùng số sắt thép đó làm ra hơn 70 cây thánh giá, rồi trao tặng cho các nhà thờ địa phương như một cách tưởng niệm những người đã mất.

Nhờ có những cống hiến hết mình của họ, tâm lý bài Nhật của người dân Úc đã giảm đi đáng kể, mối quan hệ giữa hai chính phủ cũng trở nên tốt đẹp hơn. Điều này đã dẫn đến việc Úc trở thành quốc gia đầu tiên ký kết Hiệp định Working Holiday với Nhật Bản nhằm thắt chặt mối quan hệ song phương.

Có lẽ việc nhận lời trục vớt xác tàu không phải là một thương vụ hấp dẫn về mặt kinh doanh. Bởi nếu đó là công việc mang lại lợi nhuận lớn, hẳn đã có rất nhiều quốc gia nhận lời trước Nhật Bản.

Mức thù lao cụ thể không được công bố, nhưng trong bối cảnh kinh tế khó khăn của thời kỳ đó, nhiều người cho rằng đây là hợp đồng có giá trị không cao.

Khi chính phủ không thể trực tiếp giải quyết hậu quả mà đất nước mình đã gây ra, ông Fujita đã lựa chọn tự mình đứng ra gánh vác.

Đưa hơn 120 nhân viên tới một nơi mà người dân vẫn còn mang tâm lý thù địch với Nhật, rồi kiên trì làm việc suốt hai năm rưỡi là quyết định không phải ai cũng có thể làm được.

Chiến tranh luôn để lại những mất mát mà không ai có thể bù đắp hoàn toàn. Nhưng điều đáng quý là sau những hoang tàn, đổ nát, vẫn có những con người lựa chọn đối diện với quá khứ thay vì quay lưng với nó.

Ông Fujita Ryugo và các cộng sự không thể thay đổi những gì đã xảy ra trong chiến tranh. Thế nhưng bằng sự tận tâm và thái độ chân thành của mình, họ đã góp phần xóa nhòa khoảng cách giữa những người từng đứng ở hai chiến tuyến.

Những con tàu chìm dưới đáy cảng Darwin rồi cũng được trục vớt. Nhưng có lẽ giá trị lớn nhất mà họ để lại không nằm ở những khối sắt thép được kéo lên khỏi mặt nước, mà là niềm tin rằng sự tôn trọng và thiện chí vẫn có thể hàn gắn những vết thương tưởng chừng không thể chữa lành.

Đôi khi, thứ giúp các quốc gia xích lại gần nhau không phải là những hiệp định được ký trên bàn đàm phán, mà là những hành động âm thầm của những con người dám nhận lấy trách nhiệm và làm điều đúng đắn.

Tác giả: Abe Kengo

Biên dịch: Lê Phương Kỳ