Lời tạm biệt kỳ lạ và cách người Nhật nhìn về những cuộc gặp gỡ

Thứ Năm 24/09/2026 | 16:10 Chiều

Ở bất kỳ quốc gia hay ngôn ngữ nào cũng đều có những câu từ, những cách biểu đạt được sử dụng khi chia tay. Mỗi cách nói đều mang một ý nghĩa riêng.

Thế nhưng, Quý vị có biết rằng riêng từ “さようなら” (Sayounara) trong tiếng Nhật lại là một cụm từ mà ngay cả người Nhật cũng khó có thể dễ dàng giải thích được ý nghĩa của nó hay không?

Ẩn chứa trong cụm từ này là cách nhìn nhận và cách đối diện vô cùng độc đáo của người Nhật đối với việc gặp gỡ trong đời.

Nếu thử so sánh với cách nói lời chia tay của các quốc gia khác, có lẽ chúng ta sẽ phần nào hiểu được cách tư duy đặc trưng của người Nhật.

Kiểu thứ nhất: Những lời chia tay mang ý nghĩa mong chờ ngày gặp lại

Kiểu phổ biến đầu tiên là những lời chào gói ghém niềm hy vọng vào ngày tái ngộ.

Tiếng Ý, tiếng Đức hay tiếng Trung… đều có những cách nói thuộc kiểu này. Thật sự việc truyền tải trực tiếp mong muốn được gặp lại đối phương là một điều thật đẹp và ý nghĩa.

Thứ hai: Những lời chia tay có sự xuất hiện của Chúa

Một kiểu phổ biến khác là những lời chào có nhắc đến Chúa.

Có một giả thuyết cho rằng từ “Goodbye” trong tiếng Anh là dạng rút gọn của câu “God be with you”, mang nghĩa “Cầu mong Chúa luôn ở bên bạn”.

Trong tiếng Pháp cũng có một cách nói tương tự, nhưng đó lại là lời dùng khi chia tay một người mà có lẽ sẽ không còn gặp lại. Còn nếu việc gặp lại nhau là điều hiển nhiên, người ta sẽ sử dụng những lời chào thuộc kiểu thứ nhất.

Trong tiếng Nga cũng có một lời chào ly biệt dành cho những người không bao giờ gặp lại. Nhưng ý nghĩa của nó lại là “Xin hãy tha thứ cho tôi” – một cụm từ mang sắc thái khá nặng nề.

Thứ ba: Một kiểu hơi đặc biệt

Trong tiếng Mông Cổ có một cách nói mang ý nghĩa “Cùng với niềm vui”.

Có lẽ nó hàm ý sự mong đợi một ngày tái phùng trong hân hoan. Một cách nói rất trau chuốt.

Vậy còn từ “さようなら” (Sayounara) trong tiếng Nhật được sử dụng trong những trường hợp nào?

Câu trả lời là nó được dùng cho hầu hết mọi tình huống chia tay.

Ví dụ như khi kết thúc một buổi học ở trường và ra về, học sinh vẫn nói “さようなら” với người mà ngày mai họ sẽ lại gặp.

Nhưng khi chia tay người yêu và biết rằng từ nay về sau sẽ không bao giờ gặp lại nhau nữa, người Nhật cũng dùng chính từ này.

Vẫn là cùng một từ.

Vậy rốt cuộc lời chào này có nghĩa như thế nào?

Ban đầu ý nghĩa gốc của câu này là “Nếu là như vậy thì…”

???

Nếu là như vậy thì sao? Sau đó thì thế nào…?

Chẳng ai biết cả.

Cuối cùng, thứ còn lại chỉ là một từ nối dang dở, và nó trở thành lời chào tạm biệt của người Nhật.

Thực ra, cách nói này vốn bắt nguồn từ câu:

“さようであるなら、これにて御免”

(Sayou de aru nara, kore nite gomen)

“Nếu đã là như vậy, thì xin phép được cáo từ tại đây.”

Đại khái mang ý nghĩa: “Nếu mọi chuyện là như vậy, thì tôi xin phép dừng cuộc trò chuyện ở đây và cáo từ.”

Dường như là vậy.

Nếu vậy, đáng lẽ nên giữ lại phần “これにて御免” – “xin phép cáo từ tại đây” – có lẽ sẽ dễ hiểu hơn. Thế nhưng không hiểu vì sao, người Nhật lại chỉ giữ lại mỗi phần từ nối và biến nó thành lời chào tạm biệt.

Thoạt nhìn, điều này có vẻ thật khó hiểu. Nhưng tôi cho rằng nó ẩn chứa một cảm quan độc đáo của người Nhật về những cuộc gặp gỡ trong đời.

Trong tiếng Nhật còn có một câu thành ngữ:

一期一会（いちごいちえ）- Nhất kỳ nhất hội.

Ý nghĩa của câu này là hãy xem mỗi một lần gặp gỡ đều là cơ duyên duy nhất một lần trong đời, từ đó mà trân trọng từng khoảnh khắc ấy.

Nói cách khác, việc sau này có gặp lại nhau nữa hay không, đối với người Nhật dường như không phải điều quá quan trọng.

Bên cạnh đó, việc chỉ giữ lại mỗi từ nối có thể được xem là một cách biểu đạt mang tính hàm súc, ẩn ý. Những lời tiếp theo không được nói ra, chính là để dành cho người nghe tự mình suy ngẫm và tưởng tượng.

Thay vì nói ra tất cả những điều mình muốn truyền đạt, người Nhật luôn tạo ra một khoảng trống khi trò chuyện để đối phương tự suy nghĩ và cảm nhận. Đây chính là một nét đặc trưng trong phong cách giao tiếp của người Nhật.

Nếu ai đó cho rằng phong cách này khá rắc rối và phiền phức thì cũng không thể trách được. Và đây cũng chính là một trong những điểm khiến người nước ngoài khi học tiếng Nhật phải đau đầu.

Thế nhưng, nếu nhìn nhận một cách tích cực theo hướng đây chính là nét văn hoá tinh tế rất riêng của Nhật Bản, chẳng phải sẽ khiến Nhật ngữ trở thành một loại ngôn ngữ có thể khơi dậy trong lòng người ta nhiều sự tò mò và khung bậc cảm xúc hơn sao?

Tác giả: Abe Kengo

Biên dịch: Maeri Phương Kỳ