“Biệt đội Avengers” của giới tôn giáo: Mô hình chung sống hòa hợp giữa các tôn giáo được thể hiện tại Nhật Bản trong đại dịch COVID-19

Thứ Ba 13/10/2026 | 20:17 Chiều

Trên thế giới này tồn tại vô vàn những tôn giáo khác nhau. Hơn nữa, ngay trong cùng một tôn giáo lại còn có nhiều tông phái với những cách diễn giải giáo lý riêng biệt. Vì thế, dù cùng có chung nền tảng tín ngưỡng, các tông phái đôi khi khó hòa hợp với nhau là điều không hề hiếm thấy.

Trong đại dịch COVID-19, khi nỗi bất an bao trùm toàn thế giới, các tôn giáo ở nhiều quốc gia hẳn đã cùng hướng lời cầu nguyện đến mong ước đại dịch sớm chấm dứt. Thế nhưng, hình ảnh các tông phái và tôn giáo khác nhau cùng hợp lực tại Nhật Bản lại đang được chú ý trên thế giới, dù sự kiện này đã diễn ra từ trước và trôi qua một thời gian khá lâu.

Thoạt nhìn, có thể khó nhận ra từng người trong bức ảnh vì họ xuất hiện khá nhỏ trong hình. Tuy nhiên, điều khiến bức ảnh trở thành tâm điểm chú ý chính là bảy con người với xuất thân tôn giáo riêng biệt quy tụ cùng một nơi.

Theo đó các đại diện thuộc nhiều tông phái Phật giáo, Thần đạo và Kitô giáo đã cùng quy tụ, thành tâm cầu nguyện cho đại dịch COVID-19 sớm kết thúc và hòa bình thế giới được lập lại.

Dù chưa đến mức quy tụ được tất cả các tôn giáo và tông phái, sự kiện này vẫn được xem là khá hiếm có trên bình diện quốc tế. Bởi vậy, những người tham gia đã được ví như “Biệt đội Avengers của thế giới tôn giáo” – một đội ngũ cùng hợp sức vượt qua thử thách, bất chấp những khác biệt về tín ngưỡng.

Điều đáng chú ý là, dù nhận được sự quan tâm từ thế giới, sự kiện này lại hầu như không được nhắc đến tại Nhật Bản. Vì sao một sự kiện mang ý nghĩa đặc biệt như vậy lại không thu hút nhiều sự chú ý ngay tại đất nước nơi nó diễn ra? Có lẽ, câu trả lời nằm ở chính quan niệm về tôn giáo và hệ giá trị của người Nhật. Đây cũng là những yếu tố góp phần tạo nên cuộc gặp gỡ đặc biệt được ghi lại trong bức ảnh.

Trước hết, hãy nhìn từ góc độ tín ngưỡng.

Từ xa xưa, Thần đạo vốn là tín ngưỡng truyền thống của Nhật Bản. Trong thế giới quan của Thần đạo, có vô số vị thần tồn tại, và những vị thần mới cũng liên tục được tăng lên theo thời gian. Thậm chí, tổ tiên đã khuất cũng có thể được xem là những vị thần theo một cách hiểu nhất định.

Chính vì vậy, khi một tôn giáo mới du nhập vào Nhật Bản, người Nhật không nhất thiết xem đó là một vấn đề lớn. Xét theo cách diễn giải đơn giản, họ có thể chỉ xem vị thần mới ấy như một sự hiện diện được bổ sung vào thế giới vốn đã có vô số thần linh mà thôi.

Nói một cách đơn giản, người Nhật có xu hướng không quá bận tâm đến việc người khác tin vào vị thần nào, ngay cả khi bản thân họ không có cùng niềm tin ấy. Có thể đây là một thái độ khá hời hợt, nhưng cũng có thể nhìn nhận đó là biểu hiện của một tinh thần cởi mở và bao dung, sẵn sàng chấp nhận những khác biệt về tín ngưỡng.

Thế nhưng, điều quan trọng hơn cả việc chấp nhận sự khác biệt chính là cách con người cùng nhau đối diện với những khó khăn chung.

Vào thời điểm đại dịch COVID-19 hoành hành, điều cần thiết không phải là xác định ai tin vào vị thần nào, mà là làm thế nào để vượt qua cuộc khủng hoảng đang đe dọa tất cả mọi người.

Dù mỗi người có niềm tin khác nhau, chỉ cần vị thần mà họ hướng đến có thể mang lại hy vọng vượt qua nghịch cảnh, thì tất cả đều có thể cùng chung tay cầu nguyện và hỗ trợ lẫn nhau.

Chính tinh thần ấy đã trở thành động lực quan trọng để những người thuộc các tôn giáo và tông phái khác nhau cùng quy tụ trong bức ảnh nói trên.

Dù mỗi người tin vào những vị thần khác nhau, chúng ta vẫn cần hợp tác để cùng vượt qua khó khăn. Việc khác biệt về tôn giáo tự nó không phải là vấn đề quá lớn.

Và đây chính là một trong những nền tảng trong cách tư duy của người Nhật.

Hiện nay, số lượng tín đồ Hồi giáo tại Nhật Bản đang tăng lên nhanh chóng.

Vốn có truyền thống cởi mở với nhiều tín ngưỡng khác nhau, Nhật Bản hoàn toàn có thể đón nhận cả những người theo đạo Hồi mà không cần phủ nhận niềm tin hay bài xích họ.

Tuy nhiên, nếu những người có nền tảng văn hóa và tín ngưỡng khác nhau không thể cùng chung sống sao cho không gây khó chịu cho nhau, đồng thời hướng đến hạnh phúc của cả hai phía, thì sự chấp nhận ấy cũng có giới hạn.

Khi đó, Nhật Bản sẽ kiên quyết phản đối những hành vi cản trở việc chung sống hòa hợp.

Để có thể chung sống hòa thuận, cả hai bên đều cần biết tôn trọng và quan tâm đến nhau. Nếu một bên chỉ khăng khăng làm theo ý mình mà không nghĩ đến cảm nhận và lợi ích của bên còn lại, thì việc chung sống khó có thể bền vững.

Vấn đề ở đây không nói về sự khác biệt về tôn giáo, mà là cách con người đối xử với nhau để có thể cùng chung sống trong một xã hội.

Nước Nhật có những quy tắc riêng, và có quyền tự do riêng. Tự do tôn giáo cũng là một trong những quyền tự do đó. Tuy nhiên, vấn đề nảy sinh khi một nhóm người đặt mong muốn của mình lên trên sự thoải mái của những người xung quanh, thậm chí muốn áp đặt những đòi hỏi của bản thân bằng cách yêu cầu thay đổi các quy tắc chung của xã hội Nhật Bản.

Nếu tình trạng này tiếp diễn, Nhật Bản có nguy cơ đối mặt với những vấn đề tương tự như những gì đang xảy ra tại Anh và một số quốc gia khác. Xa hơn nữa, người Nhật có thể dần hình thành ác cảm với đạo Hồi nói chung.

Và câu chuyện này không chỉ gói gọn trong phạm vi tôn giáo mà kể cả trong đời sống xã hội cũng vậy. Nếu con người không biết tôn trọng và hợp tác lẫn nhau thì các cuộc xung đột sẽ không bao giờ chấm dứt.

Chúng ta vốn là những cá thể riêng biệt và độc lập, vì thế không nhất thiết phải có cùng niềm tin hay cùng một cách nhìn nhận thế giới. Sự khác biệt vốn dĩ là điều tự nhiên trong một xã hội đa dạng.

Điều đáng quý hơn cả là dù không cùng tín ngưỡng, chúng ta vẫn biết tôn trọng niềm tin của nhau, quan tâm đến cảm nhận của người khác và cùng tìm cách chung sống hòa thuận.

Bởi lẽ, để có thể sống cùng nhau, con người không nhất thiết phải giống nhau. Chỉ cần biết tôn trọng những điều khác biệt và sẵn lòng nghĩ cho nhau, chúng ta đã có thể cùng xây dựng một xã hội nơi mọi người đều có chỗ đứng của riêng mình.

Không biết là Quý độc giả có suy nghĩ như thế nào về lối tư duy này ạ?

Tác giả: Abe Kengo

Biên dịch: Maeri Phương Kỳ