Truyện cổ tích cũng cần được cải biên để phù hợp với thời đại? Các vấn đề liên quan đến “quấy rối” đang làm thay đổi Nhật Bản

Thứ Hai 19/10/2026 | 1:58 Sáng

Truyện cổ tích cũng cần được cải biên để phù hợp với thời đại?

Các vấn đề liên quan đến “quấy rối” đang làm thay đổi Nhật Bản

Thuở còn thơ bé, có lẽ ai trong chúng ta cũng từng say mê lắng nghe những câu chuyện cổ tích qua lời kể dịu dàng của bà, của mẹ. Trong thế giới ấy, người tốt luôn được đền đáp, kẻ làm điều ác cuối cùng cũng phải trả giá. Những câu chuyện tưởng chừng chỉ để nuôi dưỡng trí tưởng tượng, hóa ra còn âm thầm gieo vào tâm hồn trẻ thơ những bài học đầu đời về đạo đức và lẽ phải.

Thế nhưng, khi xã hội đổi thay, những giá trị và chuẩn mực ứng xử cũng dần được nhìn nhận dưới những góc độ mới. Ngay cả những câu chuyện cổ tích tưởng như đã trở thành bất biến cũng không nằm ngoài dòng chảy ấy. Trước những tranh luận ngày càng nhạy cảm về các vấn đề quấy rối, một số câu chuyện quen thuộc đang được cải biên để phù hợp hơn với quan niệm của thời đại.

Vậy những câu chuyện cổ tích xưa đã thay đổi ra sao? Và qua những thay đổi tưởng chừng nhỏ bé ấy, chúng ta có thể nhìn thấy điều gì về xã hội Nhật Bản ngày nay?

Trong số những câu chuyện cổ tích Nhật Bản được nhiều thế hệ yêu mến thì “Momotaro” (Cậu bé quả đào) là một cái tên đặc biệt quen thuộc. Để hiểu những thay đổi mà câu chuyện này trải qua theo dòng chảy thời đại, trước hết, xin mời Quý vị, chúng ta hãy cùng trở về với phiên bản cổ tích nguyên bản, nơi mọi chuyện bắt đầu từ một quả đào khổng lồ trôi trên dòng sông.

Ngày xửa ngày xưa, ở một ngôi làng nọ, có hai ông bà lão sống bên nhau trong một ngôi nhà nhỏ.

Một hôm, bà lão ra bờ sông giặt quần áo. Đang lúi húi bên dòng nước, bà chợt nhìn thấy một quả đào khổng lồ đang trôi lững lờ trên sông, theo dòng nước trôi về phía mình. Ngạc nhiên trước quả đào lớn chưa từng thấy, bà liền mang nó về nhà.

Nào ngờ, khi bổ quả đào ra, hai ông bà vô cùng sửng sốt khi phát hiện bên trong là một bé trai kháu khỉnh. Vui mừng khôn xiết, họ nhận cậu bé làm con, đặt tên là Momotaro – Cậu bé quả đào.

Thời gian trôi qua, Momotaro lớn lên thành một chàng trai khỏe mạnh, dũng cảm và giàu lòng nghĩa hiệp.

Bấy giờ, trong vùng có một hòn đảo nơi lũ quỷ sinh sống. Chúng thường xuyên kéo đến quấy phá, cướp bóc, khiến dân làng phải sống trong cảnh lầm than. Không đành lòng nhìn dân làng chịu khổ, Momotaro quyết định lên đường đến đảo quỷ, quyết tâm đánh đuổi chúng để đem lại cuộc sống bình yên cho mọi người.

Trước khi Mototaro lên đường, bà lão chuẩn bị những chiếc bánh kibi dango thơm ngon làm lương thực cho chuyến đi, dặn con trai mang theo để ăn dọc đường, rồi tiễn bước con mình.

Trên hành trình đó, Momotaro lần lượt gặp một chú Chó, một chú Khỉ và một chú Chim trĩ. Momotaro đã dùng bánh kigi dango mình mang theo để thu phục ba người bạn động vật này, và cả ba đều đồng ý đi theo, cùng chàng trai chiến đấu với lũ quỷ.

Nhờ sự đoàn kết và lòng dũng cảm, Momotaro cùng những người bạn đã đánh bại lũ quỷ, chấm dứt những ngày tháng hoành hành của chúng.

Sau chiến thắng, Momotaro mang kho báu mà chúng cất giữ trở về làng.

Từ đó, dân làng lại được sống trong yên bình, còn Momotaro trở thành người anh hùng được mọi người yêu mến.

Đó là toàn bộ cốt truyện cũ.

Thế nhưng, khi câu chuyện này được chuyển thể sang phiên bản thời hiện đại, mọi chuyện không còn diễn ra như vậy nữa.

Trước hết, Chó, Khỉ và Chim trĩ không còn phục tùng và đi theo Momotaro vì được anh chia cho những chiếc bánh kibi dango thơm ngon của mình. Thay vào đó, cả ba đều tự nguyện tham gia hành trình diệt quỷ. Những chiếc bánh mà bà lão đã tự tay chuẩn bị giờ đây không còn mang ý nghĩa quá sâu sắc là có thể giúp con trai mình thuận lợi hơn trên hành trình, mà đơn thuần chỉ là thức ăn mang theo để tiếp thêm năng lượng.

Tiếp đến là hành trình ra đảo quỷ.

Trong phiên bản hiện đại, Momotaro và những người bạn di chuyển bằng một chiếc thuyền chèo tay. Nhưng lần này, không ai phải một mình đảm nhận việc chèo thuyền. Cả nhóm thay phiên nhau chèo, bởi công việc cần được phân chia đồng đều, thay vì để gánh nặng dồn lên một người.

Khi cuộc chiến với lũ quỷ bắt đầu, những thay đổi còn thể hiện rõ hơn.

Trong câu chuyện nguyên bản, chim trĩ dùng chiếc mỏ nhọn tấn công vào mắt lũ quỷ. Thế nhưng, ở phiên bản hiện đại, những đòn đánh vào mắt hay các bộ phận hiểm yếu khác có thể gây ra những tổn thương để lại di chứng tàn tật vĩnh viễn cho đối phương đều đã được lượt bỏ.

Còn kho báu mà cả nhóm mang về thì sao?

Nếu như trong câu chuyện xưa, Momotaro mang kho báu của lũ quỷ trở về sau chiến thắng, thì ở phiên bản hiện đại, kho báu sẽ không được giữ lại làm của riêng mà được đem trả lại cho những người chủ ban đầu. Một phiên bản sâu sắc và nhân văn hơn rất nhiều.

Thực ra, những thay đổi của câu chuyện Cậu bé quả đào không chỉ dừng lại ở phiên bản hiện đại. Người ta còn cho rằng, trước cả phiên bản cổ tích quen thuộc mà chúng ta biết ngày nay, đã từng tồn tại một câu chuyện cổ xưa hơn với tình tiết hoàn toàn khác biệt.

Điểm khác biệt lớn nhất nằm ở bí mật về cách Momotaro chào đời.

Ở phiên bản siêu cổ đó, sau khi bà lão mang quả đào khổng lồ về nhà, ông lão và bà lão đã cùng nhau ăn. Và rồi…

Sau khi được ăn một món ngon lạ kỳ sau chuỗi ngày nghèo đói, cơ thể của cả hai bỗng nhiên được trẻ hóa một cách thần kỳ. Và rồi, đêm hôm đó, sau những giây phút gần gũi vợ chồng, người vợ đã mang thai và sinh ra Momotaro.

Tuy nhiên, ở phiên bản này, một cốt truyện với tình tiết như vậy quả thực có phần không mấy phù hợp để xuất hiện trong những cuốn truyện tranh dành cho trẻ em đại chúng.

Bên cạnh nội dung chuyện cổ tích, những vấn đề liên quan đến quấy rối cũng đang trở thành một chủ đề gây nhiều tranh luận trong xã hội Nhật Bản hiện đại.

Chẳng hạn, trong môi trường công sở ở Nhật Bản hiện nay, một lời nhận xét về ngoại hình của đồng nghiệp nữ như “Hôm nay em xinh quá nha!” đôi khi cũng có thể gây tranh cãi và bị xem là quấy rối tình dục, tùy thuộc vào hoàn cảnh và cách người nghe tiếp nhận.

Tương tự, ngay cả những lời nói tưởng chừng chỉ mang tính động viên như “Cố gắng lên!” cũng có thể bị cho là quấy rối quyền lực nếu được đưa ra trong bối cảnh không phù hợp.

Dường như, khi ranh giới giữa sự quan tâm thông thường và hành vi quấy rối ngày càng được chú ý, mọi người cũng trở nên dè dặt hơn trong cách giao tiếp và ứng xử với nhau.

Thời tôi còn trẻ, hầu như chẳng mấy khi nghe đến cụm từ “quấy rối”. Và nếu như không lầm, chỉ trong khoảng 20 năm trở lại đây, vấn đề này mới trở nên phổ biến và được xã hội quan tâm nhiều đến vậy.

Thực ra, cá nhân tôi cũng không biết sự thay đổi này hoàn toàn là tốt hay xấu. Việc nâng cao nhận thức về quấy rối có thể giúp mọi người tôn trọng nhau hơn, nhưng nếu mọi thứ đi quá giới hạn, chúng ta cũng cần suy nghĩ lại.

Vậy, Quý vị nghĩ sau thêm 20 năm nữa, câu chuyện Momotaro sẽ còn thay đổi đến mức nào?

Có thể đó sẽ là một phiên bản mà không ai trong chúng ta ở đây có thể lường trước được.

Câu chuyện Momotaro, từ một truyền thuyết quen thuộc, có thể sẽ tiếp tục biến đổi theo những vấn đề mà xã hội phải đối mặt trong từng thời đại. Và biết đâu, qua những thay đổi ấy, chúng ta cũng sẽ nhận ra cách các giá trị, chuẩn mực và quan niệm của con người dần thay đổi theo thời gian.

Tác giả: Abe Kengo

Biên dịch: Lê Phương Kỳ